+381 (11) 2198 235 [email protected]

Pothranjenost povezana sa bolešću

menu-ishrana-i-bolestiPothranjenost uzrokovana bolestima je skrivena epidemija i rastući je problem današnjeg društva. Rasprostranjenost ovog problema iznosi 25-30% u bolnicama i domovima za stare i nemoćne[5].

 

Visoka učestalost

Pothranjenost uzrokovana bolestima je skrivena epidemija i rastući je problem današnjeg društva. Prema rezultatima studija, rizik od pothranjenosti je sledeći:

  • u bolnicama [4,5,6,7] : 1 od 4 pacijenta
  • u domovima za negu starih lica [4,5,8,9,10] : 1 od 3 pacijenta
  • kod starijih osoba koje žive same [11] : 1 od 3 osobe

 

Uzroci

Pothranjenost uzrokovana bolestima može biti rezultat više faktora, što dovodi do nedovoljnog unosa hrane. Uzroci nedovoljnog unosa hrane mogu biti: sopstveno zanemarivanje, problemi sa nabavkom i pripremom hrane ili okolnosti kada i pored dostupnosti adekvatne ishrane postoji smanjen apetit (npr. usled bolesti i njenog lečenja, depresije, kognitivnih problema) ili problemi sa unosom hrane (npr. usled loših proteza, umanjenog osećaja ukusa). Rezultat svega toga je neadekvatan unos hranljivih materija.

 

Kliničke posledice

Pothranjenost ima značajne kliničke posledice, uz povećanje mortaliteta, morbiditeta i dužine boravka u bolnici, a umanjenje funkcionalnog statusa. Pothranjeni pacijenti mogu biti manje samostalni, jer je veća verovatnoća da će po otpustu iz bolnice otići u dom za negu ili će im biti potrebna kućna nega, da će češće biti primani u bolnicu, imati više poseta lekaru opšte prakse i veći broj recepata [3,12].

 

Ekonomske posledice

Pored kliničkih posledica, pothranjenost (malnutricija) povezana sa bolešću sa sobom nosi značajne troškove zdravstvene zaštite. Izneto je da su prosečni bolnički troškovi za pothranjene pacijente više nego dvostruki u odnosu na troškove za one koji to nisu [13], a ukupna cena pothranjenosti za zdravstveni sistem se meri milijardama evra godišnje[14]. Takvi troškovi se mogu smanjiti pravovremenim uvođenjem nutritivne terapije.

 

Skrining, dijagnoza i postupanje

Preporučuje se rano postavljanje dijagnoze i pravovremeno tretiranje pothranjenosti naročito kod starijih pacijenata i populacije sa visokim rizikom od pothranjenosti i slabosti. Mogu se koristiti razni testovi (alati), pojedinačno ili u kombinaciji.
Na primer, Comprehensive Geriatric Assessmant (CGA) pruža uvid u složene faktore koji dovode do malnutricije (pothranjenosti) dok MUST i MNA testovi procene ukazuju na prisutnost malnutricije i njene uzroke[15,16].

Lečenje malnutricije se uvek zasniva na dva pristupa:

  • lečenje uzroka koji leže u osnovi (npr. depresija, samozanemarivanje…) i
  • poboljšanje nutritivnog statusa.

Prema tome, nutritivnu podrška mora biti uključena u lečenju osnovnih uzroka pothranjenosti i slabosti. [1]. Međutim, neke studije pokazuju da manje od 50% pothranjenih pacijenata prima nutritivnu terapiju. [15,16].

Za svakog pacijenta, nutritivnu terapiju kod pothranjenosti moraju definisati medicinski stručnjaci, kao pojačanu ishranu i/ili ishranu u obliku oralnih nutritivnih suplemenata (Oral Nutritional Supplement – ONS), ishranu putem sonde ili parenteralne ishrane. Dokazano je da su oralni nutritivni suplementi najdelotvorniji za povećanje unosa energije i proteina, kako bi se dobio pozitivan ishod lečenja i skratio boravak u bolnici[17].

 

Reference:
[3] Stratton R, Green C, Elia M. Disease-related malnutrition: an evidence based approach to treatment. Wallingford: CABI Publishing; 2003.
[4] Meijers JM, Schols JM, van Bokhorst-de van der Schueren MA, Dassen T, Janssen MA, Halfens RJ. Malnutrition prevalence in The Netherlands: results of the annual Dutch national prevalence measurement of care problems. Br J Nutr 2009; 101(3):417-423.
[5] Russell C, Elia M. Nutrition screening survey and audit of adults on admission to hospitals, care homes and mental health units. 2008. Redditch, BAPEN.
[6] Imoberdorf R, Meier R, Krebs P, Hangartner PJ, Hess B, Staubli M et al. Prevalence of undernutrition on admission to Swiss hospitals. Clin Nutr 2010; 29(1):38-41.
[7] Kruizenga HM, Wierdsma NJ, van Bokhorst MA, de vdS, Hollander HJ, Jonkers-Schuitema CF et al. Screening of nutritional status in The Netherlands. Clin Nutr 2003; 22(2):147-152
[8] Suominen MH, Sandelin E, Soini H, Pitkala KH. How well do nurses recognize malnutrition in elderly patients? Eur J Clin Nutr 2009; 63(2):292-296.
[9] Lelovics Z, Bozo RK, Lampek K, Figler M. Results of nutritional screening in institutionalized elderly in Hungary. Arch Gerontol Geriatr 2009; 49(1):190-196.
[10] Parsons EL, Stratton RJ, Elia M. An audit of the use of oral nutritional supplements in care homes in Hampshire. Proc Nutr Soc 2010; 69:E197.
[11] Kaiser MJ, Bauer JM, Ramsch C, Uter W, Guigoz Y, Cederholm T et al. Frequency of malnutrition in older adults: a multinational perspective using the mini nutritional assessment. J Am Geriatr Soc 2010; 58(9):1734-1738.
[12] Norman K, Pichard C, Lochs H, Pirlich M. Prognostic impact of disease related malnutrition. Clin Nutr 2008; 27(1):5-15.
[13] Amaral TF., Matos LC., Tavares MM., Subtil A., Martins R., Nazaré M., Sousa Pereira N. The economic impact of disease-related malnutrition at hospital admission. Clin Nutr 2007; 6:778-84.
[14] Elia M, Stratton R, Russell C, Green C, Pang F. (2005) The cost of disease related malnutrition in the UK and economic considerations for the use of oral nutritional supplements (ONS) in adults. BAPEN.
[15] Kondrup J., Allison S.P., Elia M. , Vellas B., Plauth B. ESPEN Guidelines for Nutrition Screening 2002. Clin Nutr 2003; 22(4): 415-421
[16] Van Asselt D.Z.B., Van Bokhorst-de van de Schueren M.A.E., Olde Rikkert M.G.M. Leidraad ondervoeding bij de geriatrische patiënt. 2010
[17] Loch H. et al. Introductory to the ESPEN Guidelines on Enteral Nutrition: Terminology, Definitions and General Topics. Clin Nutr 2006; 25:180-186.